Mae Gareth Jenkins, un o fawrion y Scarlets, wedi talu teyrnged i’r cyn chwaraewr Alan James a fu farw’n ddiweddar.
Chwaraeodd Alan 255 o gemau i’r Scarlets, gan sgorio 33 o geisiau, a rhoddodd wasanaeth rhagorol i’r clwb ar ac oddi ar y cae. Yn dilyn ei yrfa ar y cae, parhaodd â’i ymroddiad i’r Scarlets trwy 15 mlynedd o wasanaeth ar bwyllgor rheoli’r clwb.
Roedd cyfraniad Alan i rygbi Llanelli a’r Scarlets yn aruthrol, a bydd pawb a gafodd y fraint o’i adnabod yn ei gofio gyda hoffter a pharch mawr, gan wasanaethu’r clwb yn nodedig fel chwaraewr, aelod o’r pwyllgor ac ysgrifennydd gemau, gan roi degawdau o’i fywyd i’r Scarlets.
Mae’r cyn-hyfforddwr a chwaraewr y Scarlets, Gareth Jenkins, wedi talu teyrnged twymgalon i Alan James, gan ei ddisgrifio fel un o’r ffigurau mwyaf dylanwadol yn ei yrfa rygbi a hanes Clwb Rygbi Llanelli.
Cyfarfu Jenkins ag Alan gyntaf ddiwedd y 1960au pan oedd yn chwaraewr ifanc yn dod trwy’r rhengoedd yng Nghlwb Rygbi Ffwrnais ac yna ymlaen i Barc y Strade.
“Mae fy mherthynas ag Alan yn mynd yn ôl i 1967 pan oeddwn i’n dal yn chwaraewr ieuenctid,” meddai Gareth. “Roedd yn un o’r chwaraewyr hŷn yng Nghlwb Rygbi Llanelli ac o’r cychwyn cyntaf cymerodd ddiddordeb mewn helpu chwaraewyr iau.
“Cefais wahoddiad gan Alan i hyfforddi gydag ef yn ystod yr haf ochr yn ochr â David Jenkins. Yn y dyddiau hynny nid oedd cymaint o ffocws ar sesiynau ymarfer trefnus, ond roedd Alan eisiau bod y chwaraewr gorau y gallai fod ac anogodd eraill i wella ymarfer gydag ef. Dyna ddechrau cyfeillgarwch a barhaodd oes.”
Pan dorrodd Gareth i mewn i dîm cyntaf Llanelli ym 1969, roedd Alan eisoes wedi’i sefydlu yn y rheng ôl a daeth yn fentor yn gyflym.
“Fe gymerodd Alan fi dan ei adain a helpu fi i ganolbwyntio ar yr holl bethau oedd angen i mi eu hystyried fel chwaraewr ifanc. Ar lefel bersonol, ef oedd y dylanwad pwysicaf ar fy natblygiad fel chwaraewr. Roedd yn fentor pwysig i fi trwy’r blynyddoedd cynnar a helpodd i lunio’r person a’r chwaraewr wnes i ddatblygu mewn iddo.”
Fel chwaraewr, enillodd Alan barch enfawr ledled rygbi Cymru, gan wneud 255 o ymddangosiadau i Glwb Rygbi Llanelli dros yrfa ddegawd o hyd.
“Roedd yn ddyn mawr ac yn chwaraewr cwbl ddigyfaddawd,” cofiodd Gareth. “Nid oedd angen y bêl arno i ddylanwadu ar gêm. Y cyfan yr oedd am ei wneud oedd gorfodi ei hun yn gorfforol ar y gwrthwynebwyr. Roedden ni i gyd yn ei ystyried yn asgwrn cefn y rheng ôl.
“Roedd pawb a chwaraeodd gydag ef ac yn ei erbyn yn ei barchu. Roedd yn chwaraewr clwb gwych ac yn un o flaenwyr rheng ôl gorau ei oes.”
Mae Gareth hefyd yn cofio’r cymeriad a ddangosodd Alan wrth wynebu siom, yn enwedig pan gafodd ei adael allan o’r tîm cychwynnol i wynebu’r Crysau Duon ym 1972, gan setlo am le ar y fainc.
“Roedd yn foment siomedig iawn iddo, ond deliodd ag ef yn wych. Rhoddodd ei fraich o amgylch y chwaraewyr iau a pharhaodd i gefnogi’r tîm. Dangosodd hynny ansawdd y dyn. Bryd hynny y deallais cryfder ei gymeriad.”
Yn dilyn ei yrfa ar y cae, parhaodd Alan i wasanaethu Clwb Rygbi Llanelli gyda’r un ymrwymiad, gan dreulio 15 mlynedd ar bwyllgor y clwb cyn dod yn ysgrifennydd gemau yn ystod cyfnod hyfforddi Gareth.
“Pan ddes i’n brif hyfforddwr, Alan oedd un o’r bobl a’m perswadiodd i gymryd y swydd. Dywedodd wrthyf i beidio â gadael i wleidyddiaeth y cyfnod fy nigalonni.
“Y person cyntaf a ofynnais iddo ddod yn ysgrifennydd gemau oedd Alan James. Am y pum mlynedd nesaf roedd yn rhagorol. Roedd yn gytbwys, yn ddibynadwy ac yn gwbl ymroddedig i’r clwb.
“Roedd yn un o’r bobl hynny a roddodd uniondeb i bopeth a wnaethom. Roedd yn poeni’n fawr am safonau, am sut roedd chwaraewyr yn ymddwyn ac am yr hyn yr oedd yn ei olygu i gynrychioli Scarlets Llanelli.
“Roedd ei farn yn eithriadol. Sylweddolodd pawb a weithiodd gydag ef yn gyflym iawn ei fod bob amser â buddiannau gorau’r Scarlets wrth ei galon.
“Roedd Alan yn ddi-ffael yn ei ymrwymiad a’r safonau a osododd i’r rhai oedd am gynrychioli Clwb Rygbi Llanelli. Weithiau’n ystyfnig, a byddai’n aml yn rhannu barn gyda chi, ond roedd popeth a wnaeth yn ymwneud â diogelu gwerthoedd a safonau’r clwb a sicrhau bod y rhai a wisgodd y crys yn deall beth oedd yn ei olygu.
“Rwy’n ddyledus iawn iddo’n bersonol. Roedd yn fentor, yn ffrind ac yn un o’r bobl bwysicaf yn fy mywyd rygbi. Roedd yn was gwych i’n clwb rygbi.”
Fel clwb, mae ein meddyliau a’n cydymdeimlad diffuant gyda theulu, ffrindiau a chyn-gyd-chwaraewyr Alan ar yr adeg hon.